Museum de Fundatie Zwolle: ROOD! – Heilstaatvisioenen uit de Sovjet-Unie 1930-1941

In Museum de Fundatie in Zwolle is zaterdag 16 januari tot en met 17 april de tentoonstelling ‘ROOD! – Heilstaatvisioenen uit de Sovjet-Unie 1930-1941‘ te zien. Na de Russische revolutie van 1917 wilden de machthebbers in de nieuwe Sovjet-Unie hun ideeën op een unieke wijze uitdragen. De Sovjet-ideologie werd gepresenteerd via radicale avant-gardistische ontwerpen, gemaakt door de culturele elite van het land. Als vurige aanhangers van de nieuwe orde vormden schrijvers en beeldend kunstenaars ‘een artistiek leger’, net als het Rode Leger ten dienste van de staat. In de jaren dertig was er geen natie ter wereld die zoveel eersteklas kunstenaars in dienst had voor propagandadoeleinden als de Sovjet-Unie. Het museum is dinsdag tot en met zondag open van 11 tot 17 uur (bron: persbericht).

De visualisering van het communistische gelijkheidsideaal was doel van het tijdschrift De USSR in opbouw, een maandblad dat verscheen van januari 1930 tot mei 1941, met ook edities in het Engels, Frans, Duits en Spaans. In de opmaak werden foto’s en fotocollages op een radicaal vernieuwende manier gebruikt, met ingenieuze grafische ontwerpen en typografie en met bijdragen van nu wereldberoemde kunstenaars als El Lissitzky en Alexander Rodtsjenko. Lissitzky was in 1935 ook de maker van het foto-album De industrie van het socialisme, over de industriële verworvenheden van de Sovjet-Unie. Rodtsjenko was in 1938 een van de makers van Moskou gereconstrueerd, een fotoalbum waarin de modernisatie van de Russische hoofdstad naar voorbeeld van Parijs uitvoerig werd geïllustreerd en gedocumenteerd.

Tot de meest bijzondere en kostbare publicaties uit deze periode behoren boeken met speciale opdrukken of metalen reliëfs op de omslag, zoals Tankbestuurders uit 1936, een van de opvallendste stukken op de tentoonstelling in Zwolle. Ontwerpers of uitgevers konden er geen geld mee verdienen: de productie ervan was zo duur dat de boeken alleen in opdracht konden worden gemaakt van de Russische regering. Niet voor niets worden ze daarom ook wel ‘paradeboeken’ genoemd: de primaire functie was dezelfde als die van een militaire parade: pronken en indruk maken ter meerdere eer en glorie van de communistische heilstaat.

De opzienbarende Sovjet-vormgeving uit de jaren dertig groeide uit tot een inspiratiebron voor modernisten over de hele wereld, ook in Nederland. De kring rond Theo van Doesburg en De Stijl was geïnteresseerd in de Russische avant-gardekunst. Gerrit Rietveld was als grafisch ontwerper en typograaf verbonden aan het tijdschrift Nieuw Rusland, opgericht in 1928 als orgaan van het Genootschap Nederland-Nieuw Rusland. Cineast Joris Ivens volgde voor dit tijdschrift de ontwikkelingen op het gebied van de Russische film. In maart 1931 richtte de Communistische Partij Nederland de Vereniging Vrienden van de Sovjet-Unie op, die een jaar later het tijdschrift Feiten uit de Sovjetunie lanceerde. De omslagen van de publicaties zijn veel interessanter dan de door het Kremlin gedicteerde inhoud.

Lees ook:Relus ter Beek: de man die dienstplicht afschafte
Lees ook:Beeld Lenin in Assen geplaatst
Lees ook:Prinses Beatrix opent Den Haag Sculptuur 2013: RUSSIA XXI
Lees ook:De mooiste naakten van Nederland
Lees ook:Koningin opent expositie Malevich in Stedelijk Museum Amsterdam

Geen reacties // Reageer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>